Citizen Lab: Ruske vlasti koristile Cellebrite uprkos prekidu saradnje sa kompanijom

Vesti, 26.06.2026, 11:30 AM

Istraživači organizacije Citizen Lab tvrde da su ruske vlasti koristile forenzički alat kompanije Cellebrite za pristup iPhone telefonu opozicionog političara Andreja Pivovarova nekoliko meseci nakon što je izraelska kompanija saopštila da je obustavila poslovanje sa ruskim državnim institucijama.

Pivovarovu su ruske bezbednosne službe oduzele iPhone 12 i Apple MacBook nakon njegovog hapšenja u maju 2021. godine. Tokom 2025. godine Pivovarov se obratio istraživačima Citizen Laba, koji su forenzičkom analizom njegovog telefona pronašli tragove korišćenja Cellebrite UFED alata u junu 2021. godine, tri meseca nakon što je kompanija objavila da prekida prodaju svojih proizvoda Rusiji i Belorusiji.

Sudski dokumenti do kojih je došao Citizen Lab dodatno potvrđuju forenzičke nalaze i pokazuju da su podaci izdvojeni sa Pivovarovljevog telefona korišćeni kao dokazni materijal u postupku protiv njega. Prema izveštaju, ruske vlasti nisu uspele da pristupe podacima sa njegovog MacBook računara.

Nalaze istraživača potvrđuje i dokument ruskog Ministarstva unutrašnjih poslova, u kojem se kao korišćeni alati eksplicitno navode Cellebrite UFED Physical Analyzer i UFED 4PC.

Prema dostupnim informacijama, pomoću ovih alata istražitelji su analizirali podatke iz aplikacija WhatsApp, Telegram i Viber, kao i pretraživali sadržaj uređaja koristeći imena opozicionih političara i aktivista.

Kompanija Cellebrite saopštila je da je svaka upotreba njene opreme u Rusiji nakon marta 2021. godine bila neovlašćena. Međutim, Citizen Lab navodi da nalazi ukazuju na to da su ruske vlasti nastavile da koriste postojeću opremu i nakon zvaničnog prekida saradnje.

Istraživači objašnjavaju da Cellebrite alati mogu da funkcionišu i bez stalne veze sa proizvođačem, što omogućava njihovu upotrebu i nakon raskida ugovora ili prestanka tehničke podrške.

Citizen Lab upozorava i na mogućnost da su podaci prikupljeni sa zaplenjenog telefona kasnije korišćeni za identifikaciju drugih osoba koje su bile meta fišing kampanja povezanih sa ruskom hakerskom grupom COLDRIVER, koja se dovodi u vezu sa ruskom Federalnom službom bezbednosti (FSB). Ipak, istraživači naglašavaju da za sada ne postoje dokazi koji bi nedvosmisleno potvrdili tu povezanost.

Zbog toga su Citizen Lab i organizacija Access Now pozvali kompaniju Cellebrite da uvede dodatne tehničke mehanizme koji bi omogućili daljinsko onemogućavanje njihovih proizvoda u slučajevima zloupotrebe, kao i strože kontrole prilikom njihove prodaje državnim institucijama.